![]()
散哭恵諒云嫋。
署胡将蓴査斤孚-8 違飛襖袋築謹伉将��傲淙咎�� S┗tra du Cœur Heart Sutra
蓴囂ゞ署胡将〃
Source: Vaidya, Dr. P.L ed. Buddhist
Sanskrit Texts No. 17
Mah─y─na-s┗tra-saṁgrahaḥ (part 1). Darbhanga
:The Mithila Institute, 1961
Vajracchedik─ n─ma triśatik─ prajñ─p─ramit─|
|ṁamo bhagavaty─ ─ryaprajñ─p─ramit─yai||
evaṁ may─ śrutam| ekasmin samaye bhagav─n
śr─vasty─ṁ viharati sma
jetavane'n─thapiṇḍadasy─r─me mahat─
bhikṣusaṁghena s─rthaṁ
trayodaśabhirbhikṣuśataiḥ saṁbahulaiśca
bodhisattvairmah─sattvaiḥ| atha khalu
bhagav─n p┗rv─hṇak─lasamaye niv─sya
p─trac┤varam─d─ya śr─vast┤ṁ mah─nagar┤ṁ
piṇḍ─ya pr─vikṣat| atha khalu bhagav─n
śr─vast┤ṁ mah─nagar┤ṁ piṇḍ─ya caritv─
kṛtabhaktakṛtyaḥ
paśc─dbhaktapiṇḍap─tapratikr─ntaḥ
p─trac┤varaṁ pratiś─mya p─dau prakṣ─lya
nyaṣ┤datprajñapta ev─sane paryaṅkam─bhujya
ṛjuṁ k─yaṁ praṇidh─ya pratimukh┤ṁ
smṛtimupasth─pya| atha khalu saṁbahul─
bhikṣavo yena bhagav─ṁstenopasaṁkr─man|
upasaṁkramya bhagavataḥ p─dau
śirobhirabhivandya bhagavantaṁ
triṣpradakṣiṇ┤kṛtya ek─nte nyaṣ┤dan||1||
tena khalu punaḥ samayen─yuṣm─n
subhutistasy─meva parṣadi
saṁnipatito'bh┗tsaṁniṣaṇṇaḥ| atha
khalv─yuṣm─n
subh┗tirutth─y─san─dek─ṁsamuttar─saṅgaṁ
kṛtv─ dakṣiṇaṁ j─numaṇḍalaṁ pṛthivy─ṁ
pratiṣṭh─pya yena bhagav─ṁsten─ñjaliṁ
praṇamya bhagavantametadavocat- ─ścaryaṁ
bhagavan, param─ścaryaṁ sugata, y─vadeva
tath─gaten─rhat─ samyaksaṁbuddhena
bodhisattv─ mah─sattv─ anuparigṛh┤t─ḥ
parameṇ─nugraheṇa| ─ścaryaṁ bhagavan
y─vadeva tath─gaten─rhat─ samyaksaṁbuddhena
bodhisattv─ mah─sattv─ḥ par┤ndit─ḥ paramay─
par┤ndanay─| tatkathaṁ bhagavan
bodhisattvay─nasaṁprasthitena kulaputreṇa v─
kuladuhitr─ v─ sth─tavyaṁ kathaṁ
pratipattavyaṁ kathaṁ cittaṁ pragrah┤tavyam
?
evamukte bhagav─n─yuṣmantaṁ
subh┗timetadavocat- s─dhu s─dhu subh┗te,
evametatsubh┗te, evametadyath─ vadasi|
anuparigṛh┤t─stath─gatena bodhisattv─
mah─sattv─ḥ parameṇ─nugraheṇa|
par┤ndit─stath─gatena bodhisattv─
mah─sattv─ḥ paramay─ par┤ndanay─| tena hi
subh┗te śṛṇu, s─dhu ca suṣṭhu ca manasi kuru,
bh─ṣiṣye'haṁ te-yath─
bodhisattvay─nasaṁprasthitena sth─tavyaṁ
yath─ pratipattavyaṁ yath─ cittaṁ
pragrah┤tavyam| evaṁ bhagavan ity─yuṣy─n
subh┗tirbhagavataḥ pratyaśrauṣ┤t||2||
bhagav─nasyaitadavocat-iha subh┗te
bodhisattvay─nasaṁprasthitenaiva
cittamutp─dayitavyam-y─vantaḥ subh┗te
sattv─ḥ sattvadh─tau sattvasaṁgraheṇa
saṁgṛh┤t─ aṇḍaj─ v─ jar─yuj─ v─ saṁsvedaj─
v─ aupap─duk─ v─ r┗piṇo v─ ar┗piṇo v─
saṁjñino v─ asaṁjñino v─ naivasaṁjñino
n─saṁjñino v─, y─v─n kaścitsattvadh─tuḥ
prajñapyam─naḥ prajñapyate, te ca may─
sarve'nupadhiśeṣe nirv─ṇadh─tau
parinirv─payitavy─ḥ| evamaparim─ṇ─napi
sattv─n parinirv─pya na kaścitsattvaḥ
parinirv─pito bhavati| tatkasya hetoḥ ?
sacetsubh┗te bodhisattvasya sattvasaṁjñ─
pravarteta, na sa bodhisattva iti vaktavyaḥ|
tatkasya hetoḥ ? na sa subh┗te bodhisattvo
vaktavyo yasya sattvasaṁjñ─ pravarteta,
j┤vasaṁjñ─ v─ pudgalasaṁjñ─ va pravarteta||3||
api tu khalu punaḥ subhute na bodhisattvena
vastupratiṣṭhitena d─naṁ d─tavyam, na
kvacitpratiṣṭhitena d─naṁ d─tavyam| na
r┗papratiṣṭhitena d─naṁ d─tavyam| na
śabdagandharasaspraṣṭavyadharmeṣu
pratiṣṭhitena d─naṁ d─tavyam| evaṁ hi
s┗bh┗te bodhisattvena mah─sattvena d─naṁ
d─tavyaṁ yath─ na nimittasaṁjñ─y─mapi
pratitiṣṭhet| tatkasya hetoḥ ? yaḥ subh┗te
bodhisattvo'pratiṣṭhito d─naṁ dad─ti, tasya
subh┗te puṇyaskandhasya na sukaraṁ
pram─ṇ─mudgrah┤tum| tatkiṁ manyase subh┗te
sukaraṁ p┗rvasy─ṁ diśi ─k─śasya
pram─ṇamudgrah┤tum ? subh┗tir─ha-no h┤daṁ
bhagavan| bhagav─n─ha- evaṁ
dakṣiṇapaścimottar─su adha ┗rdhvaṁ
digvidikṣu samant─ddaśasu dikṣu
sukaram─k─śasya pram─ṇamudgrah┤tum ?
subh┗tir─ha-no h┤daṁ bhagavan|
bhagav─n─ha-evameva subh┗te yo
bodhisattvo'pratiṣṭhito d─naṁ dad─ti, tasya
subh┗te puṇyaskandhasya na sukaraṁ
pram─ṇamudgrah┤tum| evaṁ hi subh┗te
bodhisattvay─nasaṁprasthitena d─naṁ d─tavyaṁ
yath─ na nimittasaṁjñ─y─mapi pratitiṣṭhet||4||
tatkiṁ manyase subh┗te lakṣaṇasaṁpad─
tath─gato draṣṭavyaḥ ? subh┗tir─ha-no h┤daṁ
bhagavan| na lakṣaṇasaṁpad─ tath─gato
draṣṭavyaḥ| tatkasya hetoḥ ? y─ s─ bhagavan
lakṣaṇasaṁpattath─gatena bh─ṣit─
saiv─lakṣaṇasaṁpat| evamukte
bhagav─n─yuṣmantaṁ subh┗timetadavocat
y─vatsubh┗te lakṣaṇasaṁpat t─vanmṛṣ─,
y─vadalakṣaṇasaṁpat t─vanna mṛṣeti hi
lakṣaṇ─lakṣaṇatastath─gato draṣṭavyaḥ||5||
evamukte ─yuṣm─n
subh┗tirbhagavantametadavocat- asti bhagavan|
kecitsattv─ bhaviṣyantyan─gate'dhvani
paścime k─le paścime samaye paścim─y─ṁ
pañcaśaty─ṁ saddharmavipralopak─le vartam─ne,
ye imeṣvevaṁr┗peṣu s┗tr─ntapadeṣu
bh─ṣyam─ṇeṣu bh┗tasaṁjñ─mutp─dayiṣyanti| api
tu khalu punaḥ subh┗te
bhaviṣyantyan─gate'dhvani bodhisattv─
mah─sattv─ḥ paścime k─le paścime samaye
paścim─y─ṁ pañcaśaty─ṁ saddharmavipralope
vartam─ne guṇavantaḥ ś┤lavantaḥ
prajñ─vantaśca bhaviṣyanti, ye
imeṣvevaṁr┗peṣu s┗tr─ntapadeṣu bh─ṣyam─ṇeṣu
bh┗tasaṁjñ─mutp─adayiṣyanti| na khalu
punaste subh┗te bodhisattv─ mah─sattv─
ekabuddhaparyup─sit─ bhaviṣyanti,
naikabuddh─varopitakuśalam┗l─ bhaviṣyanti|
api tu khalu punaḥ subh┗te
anekabuddhaśatasahasraparyup─sit─
anekabuddhaśatasahasr─varopitakuśalam┗l─ste
bodhisattv─ mah─sattv─ bhaviṣyanti, ye
imeṣvevaṁr┗peṣu s┗tr─ntapadeṣu bh─ṣyam─ṇeṣu
ekacittapras─damapi pratilapsyante| jñ─t─ste
subh┗te tath─gatena buddhajñ─nena, dṛṣṭ─ste
subh┗te tath─gatena buddhacakṣuṣ─, buddh─ste
subh┗te tath─gatena| sarve te subh┗te
aprameyamasaṁkhyeyaṁ puṇyaskandhaṁ
prasaviṣyanti pratigrah┤ṣyanti| tatkasya
hetoḥ ? na hi subh┗te teṣ─ṁ bodhisattv─n─ṁ
mah─sattv─n─m─tmasaṁjñ─ pravartate, na
sattvasaṁjñ─, na j┤vasaṁjñ─, na
pudgalasaṁjñ─ pravartate| n─pi teṣ─ṁ subh┗te
bodhisattv─n─ṁ mah─sattv─n─ṁ dharmasaṁjñ─
pravartate| evaṁ n─dharmasaṁjñ─| n─pi teṣ─ṁ
subh┗te saṁjñ─ n─saṁjñ─ pravartate| tatkasya
hetoḥ ? sacetsubh┗te teṣ─ṁ bodhisattv─n─ṁ
mah─sattv─n─ṁ dharmasaṁjñ─ pravarteta, sa
eva teṣ─m─tmagr─ho bhavet, sattvagr─ho
j┤vagr─haḥ pudgalagr─ho bhavet|
sacedadharmasaṁjñ─ pravarteta, sa eva
teṣ─m─tmagr─ho bhavet, sattvagr─ho
j┤vagr─haḥ pudgalagr─ha iti| tatkasya hetoḥ
? na khalu punaḥ subh┗te bodhisattvena
mah─sattvena dharma udgrah┤tavyo n─dharmaḥ|
tasm─diyaṁ tath─gatena saṁdh─ya
v─gbh─ṣit─-kolopamaṁ
dharmapary─yam─j─nadbhidharm─ eva
prah─tavy─ḥ pr─gev─dharm─ iti||6||
punaraparaṁ bhagav─n─yuṣmantaṁ
subh┗timetadavocat- tatkiṁ manyase subh┗te,
asti sa kaściddharmo yastath─gaten─nuttar─
samyaksaṁbodhirityabhisaṁbuddhaḥ, kaścidv─
dharmastath─gatena deśitaḥ ? evamukte
─yuṣm─n
subh┗tirbhagavantametadavocat-yath─haṁ
bhagavan bhagavato bh─ṣitasy─rtham─j─n─mi,
n─sti sa kaściddharmo yastath─gatena
anuttar─ samyaksaṁbodhirityabhisaṁbuddhaḥ,
n─sti dharmo yastath─gatena deśitaḥ|
tatkasya hetoḥ ? yo'sau tath─gatena
dharmo'bhisaṁbuddho deśito v─, agr─hyaḥ
so'nabhilapyaḥ| na sa dharmo n─dharmaḥ|
tatkasya hetoḥ ? asaṁskṛtaprabh─vit─
hy─ryapudgal─ḥ||7||
bhagav─n─ha- tatkiṁ manyase subh┗te yaḥ
kaścitkulaputro v─ kuladuhit─ v─ imaṁ
tris─hasramah─s─hasraṁ lokadh─tuṁ
saptaratnaparip┗rṇaṁ kṛtv─
tath─gatebhyo'rhadbhayaḥ samyaksaṁbuddhebhyo
d─naṁ dady─t, api nu sa kulaputro v─
kuladuhit─ v─ tatonid─naṁ bahu puṇyaskandhaṁ
prasunuy─t| subh┗tir─ha-bahu bhagavan, bahu
sugata sa kulaputro v─ kuladuhit─ v─
tatonid─naṁ puṇyaskandhaṁ prasunuy─t|
tatkasya hetoḥ ? yo'sau bhagavan
puṇyaskandhastath─gatena bh─ṣitaḥ, askandhaḥ
sa tath─gatena bh─ṣitaḥ| tasm─ttath─gato
bh─ṣate- puṇyaskandhaḥ puṇyaskandha iti|
bhagav─n─ha-yaśca khalu punaḥ subh┗te
kulaputro v─ kuladuhit─ va imaṁ
tris─hasramah─s─hasraṁ lokadh─tuṁ
saptaratnaparip┗rṇaṁ kṛtv─
tath─gatebhyo'rhadbhyaḥ samyaksaṁbuddhebhyo
d─naṁ dady─t, yaśca ito
dharmapary─y─dantaśaścatuṣp─dik─mapi
g─th─mudgṛhya parebhyo vistareṇa deśayet
saṁprak─śayet, ayameva tatonid─naṁ bahutaraṁ
puṇyaskandhaṁ prasunuy─daprameyasaṁkhyeyam|
tatkasya hetoḥ ? atonirj─t─ hi subh┗te
tath─gat─n─marhat─ṁ
samyaksaṁbuddh─n─manuttar─ samyaksaṁbodhiḥ,
atonirj─t─śca buddh─ bhagavantaḥ| tatkasya
hetoḥ ? buddhadharm─ buddhadharm─ iti
subh┗te abuddhadharm─ścaiva te tath─gatena
bh─ṣit─ḥ| tenocyante buddhadharm─ iti||8||
tatkiṁ manyase subh┗te api nu
srota─pannasyaivaṁ bhavati-may─
srota─pattiphalaṁ pr─ptamiti? subh┗tir─ha-no
h┤daṁ bhagavan| na srota─pannasyaivaṁ
bhavati-may─ srota─pattiphalaṁ pr─ptamiti|
tatkasya hetoḥ ? na hi sa bhagavan
kaṁciddharmam─pannaḥ, tenocyate srota─panna
iti| na r┗pam─panno na śabd─n na gandh─n na
ras─n na spraṣṭavy─n dharm─n─pannaḥ|
tenocyate srota─panna iti| sacedbhagavan
srota─pannasyaivaṁ bhavet- may─
srota─pattiphalaṁ pr─ptamiti, sa eva
tasy─tmagr─ho bhavet, sattvagr─ho j┤vagr─haḥ
pudgalagr─ho bhavediti||
bhagav─n─ha- takiṁ manyase subh┗te api nu
sakṛd─g─mina evaṁ bhavati-may─
sakṛd─g─miphalaṁ pr─ptamiti ? subh┗tir─ha-no
h┤daṁ bhagavan| sa sakṛd─g─mina evaṁ
bhavati-may─ sakṛd─g─miphalaṁ pr─ptamiti|
tatkasya hetoḥ ? na hi sa kaściddharmo yaḥ
sakṛd─g─mitvam─pannaḥ| tenocyate
sakṛd─g─m┤ti||
bhagav─n─ha-tatkiṁ manyase subh┗te api nu
an─g─mina evaṁ bhavati-may─n─g─miphalaṁ
pr─ptamiti ? subh┗tir─ha-no h┤daṁ bhagavan|
na an─g─mina evaṁ bhavati-may─ an─g─miphalaṁ
pr─ptamiti| tatkasya hetoḥ ? na hi sa
bhagavan kaściddharmo yo'n─g─mitvam─pannaḥ|
tenocyate an─g─m┤ti||
bhagav─n─ha- tatkiṁ manyase subh┗te api nu
arhata evaṁ bhavati-may─ arhattvaṁ
pr─ptamiti ? subh┗tir─ha-no h┤daṁ bhagavan|
n─rhata evaṁ bhavati-may─ arhattvaṁ
pr─ptamiti| tatkasya hetoḥ ? na hi sa
bhagavan kaściddharmo yo'rhann─ma|
tenocyate-arhanniti| sacedbhagavan arhata
evaṁ bhavet-may─ arhattvaṁ pr─ptamiti, sa
eva tasy─tmagr─ho bhavet, sattvagr─ho
j┤vagr─haḥ pudgalagr─ho bhavet| tatkasya
hetoḥ ? ahamasmi bhagavaṁstath─gaten─rhat─
samyaksaṁbuddhena araṇ─vih─riṇ─magryo
nirdiṣṭaḥ| ahamasmi bhagavan arhan v┤tar─gaḥ|
na ca me bhagavannevaṁ bhavati-
arhannasmyahaṁ v┤tar─ga iti| sacenmama
bhagavannevaṁ bhavet-may─ arhattvaṁ
pr─ptamiti, na m─ṁ tath─gato
vy─kariṣyadaraṇ─vih─riṇ─magryaḥ subh┗tiḥ
kulaputro na kvacidviharati, tenocyate
araṇ─vih─r┤ araṇ─vih─r┤ti||9||
bhagav─n─ha-tatkiṁ manyase subh┗te-asti sa
kaściddharmo yastath─gatena d┤paṁkarasya
tath─gatasy─rhata-samyaksaṁbuddhasy─ntik─dudgṛh┤taḥ
? subh┗tir─ha- no h┤daṁ bhagavan| n─sti sa
kaściddharmo yastath─gatena d┤paṁkarasya
tath─gatasy─rhataḥ
samyaksaṁbuddhasy─ntik─dudgṛh┤taḥ||
bhagav─n─ha-yaḥ kaścitsubh┗te bodhisattva
evaṁ vadet-ahaṁ kṣetravy┗h─n
niṣp─dayiṣy─m┤ti, sa vitathaṁ vadet|
tatkasya hetoḥ ? kṣetravy┗h─ḥ kṣetravy┗h─
iti subh┗te avy┗h─ste tath─gatena bh─ṣit─ḥ|
tenocyante kṣetravy┗h─ iti| tasm─ttarhi
subh┗te bodhisattvena mah─sattvena
evamapratiṣṭhitaṁ cittamutp─dayitavyaṁ yanna
kvacitpratiṣṭhitaṁ cittamutp─dayitavyam| na
r┗papratiṣṭhitaṁ cittamutp─dayitavyaṁ na
śabdagandharasaspraṣṭavyadharmapratiṣṭhitaṁ
cittamutp─dayitavyam| tadyath─pi n─ma
subh┗te puruṣo bhavedupetak─yo mah─k─yo
yattasyaivaṁ r┗pa ─tmabh─vaḥ sy─t tadyath─pi
n─ma sumeruḥ parvatar─jaḥ| tatkiṁ manyase
subh┗te api nu mah─n sa ─tmabh─vo bhavet ?
subh┗tir─ha-mah─n sa bhagav─n, mah─n sugata
sa ─tmabh─vo bhavet| tatkasya hetoḥ ?
─tmabh─va ─tmabh─va iti bhagavan na bh─vaḥ
sa tath─gatena bh─ṣitaḥ| tenocyata ─tmabh─va
iti| na hi bhagavan sa bh─vo n─bh─vaḥ|
tenocyate ─tmabh─va iti||10||
bhagav─n─ha- tatkiṁ manyase subh┗te-y─vatyo
gaṅg─y─ṁ mah─nady─ṁ v─luk─st─vatya eva
gaṅg─nadyo bhaveyuḥ ? t─su y─ v─luk─ḥ, api
nu t─ bahvayo bhaveyuḥ ? subh┗tir─ha-t─ eva
t─vadbhagavan bahvayo gaṅg─nadyo bhaveyuḥ,
pr─geva y─st─su gaṅg─nad┤ṣu v─luk─ḥ|
bhagav─n─ha- ─rocay─mi te subh┗te,
prativeday─mi te| y─vatyast─su gaṅg─nad┤ṣu
v─luk─ bhaveyust─vato lokadh─t┗n kaścideva
str┤ v─ puruṣo v─ saptaratnaparipurṇaṁ kṛtv─
tath─gatebhyo'rhadbhayaḥ samyaksaṁbuddhebhyo
d─naṁ dady─t, tat kiṁ manyase subh┗te-api nu
s─ str┤ v─ puruṣo v─ tatonid─naṁ bahu
puṇyaskandhaṁ prasunuy─t ? subh┗tir─ha-bahu
bhagavan, bahu sugata str┤ v─ puruṣo v─
tatonid─naṁ puṇyaskandhaṁ
prasunuy─daprameyamasaṁkhyeyam| bhagav─n─ha-
yaśca khalu punaḥ subh┗te str┤ v─ puruṣo v─
t─vato lokadh─t┗n saptaratnaparip┗rṇaṁ kṛtv─
tath─gatebhyo'rhadbhayaḥ samyaksaṁbuddhebhyo
d─naṁ dady─t, yaśca kulaputro v─ kuladuhit─
v─ ito dharmapary─y─dantaśaścatuṣp─dik─mapi
g─th─mudgṛhya parebhyo deśayet saṁprak─śayet,
ayameva tatonid─naṁ bahutaraṁ puṇyaskandhaṁ
prasunuy─daprameyamasaṁkhyeyam||11||
api tu khalu punaḥ subhute yasmin
pṛthiv┤pradeśe ito
dharmapary─y─dantaśaścatuṣp─dik─mapi
g─th─mudgṛhya bh─ṣyeta v─ saṁprak─śyeta v─,
sa pṛthiv┤pradeśaścaityabh┗to bhavet
sadevam─nuṣ─surasya lokasya, kaḥ punarv─do
ye imaṁ dharmapary─yaṁ sakalasam─ptaṁ
dh─rayiṣyanti v─cayiṣyanti paryav─psyanti,
parebhyaśca vistareṇa saṁprak─śayiṣyanti|
parameṇa te subh┗te ─ścaryeṇa samanv─gat─
bhaviṣyanti| tasmiṁśca subh┗te
pṛthiv┤pradeśe ś─st─ viharatyanyatar─nyataro
v─ vijñagurusth─n┤yaḥ||12||
evamukte ─yuṣm─n
subh┗tirbhagavantametadavocat-ko n─ma ayaṁ
bhagavan dharmapary─yaḥ, kathaṁ cainaṁ
dh─ray─mi ? evamukte bhagav─n─yuṣmantaṁ
subh┗timetadavocat- prajñ─p─ramit─ n─m─yaṁ
subh┗te dharmapary─yaḥ| evaṁ cainaṁ dh─raya|
tatkasya hetoḥ ? yaiva subh┗te
prajñ─p─ramit─ tath─gatena bh─ṣit─, saiva
ap─ramit─ tath─gatena bh─ṣit─| tenocyate
prajñ─p─ramiteti||
tatkiṁ manyase subh┗te-api nu asti sa
kaściddharmo yastath─gatena bh─ṣitaḥ ?
subh┗tir─ha-no h┤daṁ bhagavan| n─sti sa
kaściddharmo yastath─gatena bh─ṣitaḥ||
bhagav─n─ha-tatkiṁ manyase subh┗te-y─vat
tris─hasramah─s─hasre lokadh─tau
pṛthiv┤rajaḥ kaccit, tadbahu bhavet ?
subh┗tir─ha-bahu bhagavan, bahu sugata
pṛthiv┤rajo bhavet| tatkasya hetoḥ ?
yattadbhagavan pṛthiv┤rajastath─gatena
bh─ṣitam, arajastadbhagavaṁstath─gatena
bh─ṣitam| tenocyate pṛthiv┤raja iti|
yo'pyasau lokadh─tustath─gatena bh─ṣitaḥ,
adh─tuḥ sa tath─gatena bh─ṣitaḥ| tenocyate
lokadh─turiti||
bhagav─n─ha- tatkiṁ manyase subh┗te
dv─triṁśanmah─puruṣalakṣaṇaistath─gato'rhan
samyaksaṁbuddho draṣṭavyaḥ ? subh┗tir─ha-no
h┤daṁ bhagavan|
dv─triṁśanmah─puruṣalakṣaṇaistath─gato'rhan
samyaksaṁbuddho draṣṭavyaḥ| tatkasya hetoḥ ?
y─ni hi t─ni bhagavan
dv─triṁśanmah─puruṣalakṣaṇ─ni tath─gatena
bh─ṣit─ni, alakṣaṇ─ni t─ni
bhagavaṁstath─gatena bh─ṣit─ni| tenocyante
dv─triṁśanmah─puruṣalakṣaṇ─n┤ti||
bhagav─n─ha-yaśca khalu punaḥ subh┗te str┤
v─ puruṣo v─ dine dine
gaṅg─nad┤v─luk─sam─n─tmabh─v─n parityajet,
evaṁ parityajan gaṅg─nad┤v─luk─sam─n
kalp─ṁst─n─tmabh─v─n parityajet, yaśca ito
dharmapary─yadantaśaścatuṣp─dik─mapi
g─th─mudgṛhyaparebhyo deśayet saṁprak─śayet,
ayameva tatonid─naṁ bahutaraṁ puṇyaskandhaṁ
prasunuy─daprameyamasaṁkhyeyam||13||
atha khalv─yuṣm─n subh┗tirdharmavegen─śr┗ṇi
pr─muñcat| so'śr┗ṇi pramṛjya
bhagavantametadavocat-─ścaryaṁ bhagavan,
param─ścaryaṁ sugata, y─vadayaṁ
dharmapary─yastath─gatena
bh─ṣito'gray─nasaṁprasthit─n─ṁ
sattv─n─marth─ya,
śreṣṭhay─nasaṁprasthit─n─marth─ya, yato me
bhagavan jñ─namutpannam| na may─ bhagavan
j─tvevaṁr┗po dharmapary─yaḥ śrutap┗rvaḥ|
parameṇa te bhagavan ─ścaryeṇa samanv─gat─
bodhisattv─ bhaviṣyanti, ye iha s┗tre
bh─ṣyam─ṇe śrutv─ bh┗tasaṁjñ─mutp─dayiṣyanti|
tatkasya hetoḥ ? y─ caiṣ─ bhagavan
bh┗tasaṁjñ─, saiva abh┗tasaṁjñ─|
tasm─ttath─gato bh─ṣatebh┗tasaṁjñ─
bh┗tasaṁjñeti||
na mama bhagavan ─ścaryaṁ yadahamimaṁ
dharmapary─yaṁ bh─ṣyam─ṇamavakalpay─mi
adhimucye| ye'pi te bhagavan sattv─
bhaviṣyantyan─gate'dhvani paścime k─le
paścime samaye paścim─y─ṁ pañcaśaty─ṁ
saddharmavipralope vartam─ne, ye imaṁ
bhagavan dharmapary─yamudgrah┤ṣyanti
dh─rayiṣyanti v─cayiṣyanti paryav─psyanti,
parebhyaśca vistareṇa saṁprak─śayiṣyanti, te
param─ścaryeṇa samanv─gat─ bhaviṣyanti| api
tu khalu punarbhagavan na teṣ─m─tmasaṁjñ─
pravartiṣyate, na sattvasaṁjñ─ na j┤vasaṁjñ─
na pudgalasaṁjñ─ pravartiṣyate, n─pi teṣ─ṁ
k─citsaṁjñ─ n─saṁjñ─ pravartate| tatkasya
hetoḥ ? y─ s─ bhagavan ─tmasaṁjñ─,
saiv─saṁjñ─| y─ sattvasaṁjñ─ j┤vasaṁjñ─
pudgalasaṁjñ─, saiv─saṁjñ─| tatkasya hetoḥ ?
sarvasaṁjñ─pagat─ hi buddha bhagavantaḥ||
evamukte bhagav─n─yuṣmantaṁ
subh┗timetadavocat-evametat subh┗te,
evametat| param─ścaryasamanv─gat─ste sattv─
bhaviṣyanti, ye iha subh┗te s┗tre bh─ṣyam─ṇe
notrasiṣyanti na saṁtrasiṣyanti na
saṁtr─sam─patsyante| tatkasya hetoḥ ?
paramap─ramiteyaṁ subh┗te tath─gatena
bh─ṣit─ yadut─p─ramit─| y─ṁ ca subh┗te
tath─gataḥ paramap─ramit─ṁ bh─ṣate,
t─maparim─ṇ─ api buddh─ bhagavanto bh─ṣante|
tenocyante paramap─ramiteti||
api tu khalu punaḥ subhute y─ tath─gatasya
kṣ─ntip─ramit─, saiva ap─ramit─| tatkasya
hetoḥ ? yad─ me subh┗te kalir─j─
aṅgapratyaṅgam─ṁs─nyacchaits┤t, n─s┤nme
tasmin samaye ─tmasaṁjñ─ v─ sattvasaṁjñ─ v─
j┤vasaṁjñ─ v─ pudgalasaṁjñ─ v─, n─pi me
k─citsaṁjñ─ v─ asaṁjñ─ v─ babh┗va| tatkasya
hetoḥ ? sacenme subh┗te tasmin samaye
─tmasaṁjñ─ abhaviṣyat, vy─p─dasaṁjñ─pi me
tasmin samaye'bhaviṣyat| sacetsattvasaṁjñ─
j┤vasaṁjñ─ pudgalasaṁjñ─bhaviṣyat,
vy─p─dasaṁjñ─pi me tasmin samaye'bhaviṣyat|
tatkasya hetoḥ ? abhij─n─myahaṁ subh┗te
at┤te'dhvani pañca j─tiśat─ni yadahaṁ
kṣ─ntiv─d┤ ṛṣirabh┗vam| tatr─pi me
n─tmasaṁjñ─ babh┗va, na sattvasaṁjñ─, na
j┤vasaṁjñ─, na pudgalasaṁjñ─ babh┗va|
tasm─ttarhi subh┗te bodhisattvena
mah─sattvena sarvasaṁjñ─ vivarjayitv─
anuttar─y─ṁ samyaksaṁbodhau
cittamutp─dayitavyam| na r┗papratiṣṭhitaṁ
cittamutp─dayitavyam, na
śabdagandharasaspraṣṭavyadharmapratiṣṭhitaṁ
cittamutp─dayitavyam, na dharmapratiṣṭhitaṁ
cittamutp─dayitavyam, n─dharmapratiṣṭhitaṁ
cittamutp─dayitavyam, na kvacitpratiṣṭhitaṁ
cittamutp─dayitavyam| tatkasya hetoḥ ?
yatpratiṣṭhitaṁ tadev─pratiṣṭhitam|
tasm─deva tath─gato bh─ṣate-apratiṣṭhitena
bodhisattvena d─naṁ d─tavyam| na
r┗paśabdagandharasasparśadharmapratiṣṭhitena
d─naṁ d─tavyam||
api tu khalu punaḥ subh┗te bodhisattvena
evaṁr┗po d─naparity─gaḥ kartavyaḥ
sarvasattv─n─marth─ya| tatkasya hetoḥ ? y─
caiṣ─ subh┗te sattvasaṁjñ─, saiva asaṁjñ─|
ya evaṁ te sarvasattv─stath─gatena
bh─ṣit─sta eva asattv─ḥ| tatkasya hetoḥ ?
bh┗tav─d┤ subh┗te tath─gataḥ, satyav─d┤
tath─v─d┤ ananyath─v─d┤ tath─gataḥ, na
vitathav─d┤ tath─gataḥ||
api tu khalu punaḥ subh┗te yastath─gatena
dharmo'bhisaṁbuddho deśito nidhy─taḥ, na
tatra satyaṁ na mṛṣ─| tadyath─pi n─ma
subh┗te puruṣo'ndhak─rapraviṣṭo na kiṁcidapi
paśyet, evaṁ vastupatito bodhisattvo
draṣṭavyo yo vastupatito d─naṁ parityajati|
tadyath─pi n─ma subh┗te cakṣuṣm─n puruṣaḥ
prabh─t─y─ṁ r─trau s┗rye'bhyudgate
n─navidh─ni r┗p─ṇi paśyet, evamavastupatito
bodhisattvo draṣṭavyo yo'vastupatito d─naṁ
parityajati||
api tu khalu punaḥ subh┗te ye kulaputr─ v─
kuladuhitaro v─ imaṁ
dharmapary─yamudgrah┤ṣyanti dh─rayiṣyanti
v─cayiṣyanti paryav─psyanti, parebhyaśca
vistareṇa saṁprak─śayiṣyanti, jñ─t─ste
subh┗te tath─gatena buddhajñ─nena, dṛṣṭ─ste
subh┗te tath─gatena buddhacakṣuṣ─, buddh─ste
tath─gatena| sarve te subh┗te sattv─
aprameyamasaṁkhyeyaṁ puṇyaskandhaṁ
prasaviṣyanti pratigrah┤ṣyanti||14||
yaśca khalu punaḥ subh┗te str┤ v─ puruṣo v─
purv─hṇak─lasamaye
gaṅg─nad┤v─luk─sam─n─tmabh─v─n parityajet,
evaṁ madhy─hnak─lasamaye
gaṅg─nad┤v─luk─sam─n─tmabh─v─n parityajet,
s─y─hnak─lasamaye
gaṅg─nad┤v─luk─sam─n─tmabh─v─n parityajet,
anena pary─yeṇa bah┗ni
kalpakoṭiniyutaśatasahasr─ṇy─tmabh─v─n
parityajet, yaścemaṁ dharmapary─yaṁ śrutv─
na pratikṣipet, ayameva tatonid─naṁ
bahutaraṁ puṇyaskandhaṁ
prasunuy─daprameyamasaṁkhyeyam, kaḥ
punarv─do yo likhitv─
udgṛhṇ┤y─ddh─rayedv─cayetparyav─pnuy─t,
parebhyaśca vistareṇa saṁprak─śayet||
api tu khalu punaḥ subh┗te acintyo'tulyo'yaṁ
dharmapary─yaḥ| ayaṁ ca subh┗te
dharmapary─yastath─gatena
bh─ṣito'gray─nasaṁprasthit─n─ṁ
sattv─n─marth─ya, śreṣṭhay─nasaṁprasthit─n─ṁ
sattv─n─marth─ya| ye imaṁ
dharmapary─yamudgrah┤ṣyanti dh─rayiṣyanti
v─cayiṣyanti paryav─psyanti, parebhyaśca
vistareṇa saṁprak─śayiṣyanti, jñ─t─ste
subh┗te tath─gatena buddhajñ─nena, dṛṣṭ─ste
subh┗te tath─gatena buddhacakṣuṣ─, buddh─ste
tath─gatena| sarve te subh┗te sattv─
aprameyeṇa puṇyaskandhen─ṁ samanv─gat─
bhaviṣyanti|
acintyen─tulyen─m─pyen─parim─ṇena
puṇyaskandhena samanv─gat─ bhaviṣyanti|
sarve te subh┗te sattv─ḥ sam─ṁśena bodhiṁ
dh─rayiṣyanti vacayiṣyanti paryav─psyanti|
tatkasya hetoḥ ? na hi śakyaṁ subh┗te ayaṁ
dharmapary─yo h┤n─dhimuktiakaiḥ sattvaiḥ
śrotum, n─tmadṛṣṭikairna sattvadṛṣṭikairna
j┤vadṛṣṭikairna pudgaladṛṣṭikaiḥ|
n─bodhisattvapratijñai sattvaiḥ śakyamayaṁ
dharmapary─yaḥ śrotuṁ v─ udgrah┤tuṁ v─
dh─rayituṁ v─ v─cayituṁ v─ paryav─ptuṁ v─|
nedaṁ sth─naṁ vidyate||
api tu khalu punaḥ subh┗te yatra
pṛthiv┤pradeśe idaṁ s┗traṁ prakaśayiṣyate,
p┗jan┤yaḥ sa pṛthiv┤pradeśo bhaviṣyati
sadevam─nuṣ─surasya lokasya| vandan┤yaḥ
pradakṣiṇ┤yaśca sa pṛthiv┤pradeśo bhaviṣyati,
caityabh┗taḥ sa pṛthiv┤pradeśo bhaviṣyati||15||
api tu ye te subh┗te kulaputr─ v─
kuladuhitaro v─ im─nevaṁr┗p─n
s┗tr─nt─nudgrah┤ṣyanti dh─rayiṣyanti
v─cayiṣyanti paryav─psyanti, yoniśaśca
manasikariṣyanti, parebhyaśca vistareṇa
saṁprak─śayiṣyanti, te paribh┗t─ bhaviṣyanti,
suparibh┗t─śca bhaviṣyanti| tatkasya hetoḥ ?
y─ni ca teṣ─ṁ subh┗te sattv─n─ṁ
paurvajanmik─nyaśubh─ni karm─ṇi
kṛt─nyap─yasaṁvartan┤y─ni, dṛṣṭa eva dharme
paribh┗tatay─ t─ni paurvajanmik─nyaśubh─ni
karm─ṇi kṣapayiṣyanti, buddhabodhiṁ
c─nupr─psyanti||
abhij─n─myahaṁ subh┗te
at┤te'dhvanyasaṁkhyeyaiḥ
kalpairasaṁkhyeyataraird┤paṁkarasya
tath─gatasy─rhataḥ samyaksaṁbuddhasya pareṇa
paratareṇa
caturaś┤tibuddhakoṭiniyutaśatasahasr─ṇyabh┗van
ye may─r─git─ḥ, ─r─gya na vir─git─ḥ| yacca
may─ subh┗te te buddh─ bhagavanta ─r─git─ḥ,
─r─gya na vir─git─ḥ, yacca paścime k─le
paścime samaye paścim─y─ṁ pañcaśaty─ṁ
saddharmavipralopak─le vartam─ne
im─nevaṁr┗p─n s┗tr─nt─nudgrah┤ṣyanti
dh─rayiṣyanti v─cayiṣyanti paryav─psyanti,
parebhyaśca vistareṇa saṁprak─śayiṣyanti,
asya khalu punaḥ subh┗te
puṇyaskandhasy─ntik─dasau paurvakaḥ
puṇyaskandhaḥ śatatam┤mapi kal─ṁ nopaiti,
sahasratam┤mapi śatasahasratam┤mapi
koṭimamipi koṭiśatatam┤mapi
koṭiśatasahasratam┤mapi
koṭiniyutaśatasahasratam┤mapi| saṁkhy─mapi
kal─mapi gaṇan─mapi upam─mapi upaniṣadamapi
y─vadaupamyamapi na kṣamate||
sacetpunaḥ subh┗te teṣ─ṁ kulaputr─ṇ─ṁ
kuladuhitṝṇ─ṁ v─ ahaṁ puṇyaskandhaṁ bh─ṣeyam,
y─vatte kulaputr─ v─ kuladuhitaro v─ tasmin
samaye puṇyaskandhaṁ prasaviṣyanti,
pratigrah┤ṣyanti, unm─daṁ sattv─
anupr─pnuyuścittavikṣepaṁ v─ gaccheyuḥ| api
tu khalu punaḥ subh┗te acintyo'tulyo'yaṁ
dharmapary─yastath─gatena bh─ṣitaḥ| asya
acintya eva vip─kaḥ pratik─ṅkṣitavyaḥ||16||
atha khalv─yuṣm─n
subh┗tirbhagavantametadavocat-kathaṁ
bhagavan bodhisattvay─nasaṁprasthitena
sth─tavyam, kathaṁ pratipattavyam, kathaṁ
cittaṁ pragrah┤tavyam ? bhagav─n─ha-iha
subh┗te bodhisattvay─nasaṁprasthitena evaṁ
cittamutp─dayitavyam-sarve sattv─ may─
anupadhiśeṣe nirv─ṇadh─tau
parinirv─payitavy─ḥ| evaṁ sa sattv─n
parinirv─pya na kaścitsattvaḥ parinirv─pito
bhavati| tatkasya hetoḥ ? sacetsubh┗te
bodhisattvasya sattvasaṁjñ─ pravarteta, na
sa bodhisattva iti vaktavyaḥ| j┤vasaṁjñ─ v─
y─vatpudgalasaṁjñ─ v─ pravarteta, na sa
bodhisattva iti vaktavyaḥ| tatkasya hetoḥ ?
n─sti subh┗te sa kaściddharmo yo
bodhisattvay─nasaṁprasthito n─ma||
tatkiṁ manyase subh┗te asti sa kaściddharmo
yastath─gatena d┤paṁkarasya
tath─gatasy─ntik─danuttar─ṁ
samyaksaṁbodhimabhisaṁbuddhaḥ ? evamukte
─yuṣm─n subh┗tirbhagavantametadavocat-
yath─haṁ bhagavato bh─ṣitasy─rtham─j─n─mi,
n─sti sa bhagavan kaściddharmo
yastath─gatena d┤paṁkarasya
tath─gatasy─rhataḥ
samyaksaṁbuddhasy─ntik─danuttar─ṁ
samyaksaṁbodhimabhisaṁbuddhaḥ| evamukte
bhagav─n─yuṣmantaṁ
subh┗timetadavocat-evametatsubh┗te, evametat|
n─sti subh┗te sa kaściddharmo yastath─gatena
d┤paṁkarasya tath─gatasy─rhataḥ
samyaksaṁbuddhasy─ntik─danuttar─ṁ
samyaksaṁbodhimabhisaṁbuddhaḥ| sacetpunaḥ
subh┗te
kaściddharmastath─gaten─bhisaṁbuddho'bhaviṣyat,
na m─ṁ d┤paṁkarastath─gato
vy─kariṣyat-bhaviṣyasi tvaṁ m─ṇava
an─gate'dhvani ś─kyamunirn─ma tath─gato'rhan
samyaksaṁbuddha iti| yasm─ttarhi subh┗te
tath─gaten─rhat─ samyaksaṁbuddhena n─sti sa
kaściddharmo yo'nuttar─ṁ
samyaksaṁbodhimabhisaṁbuddhaḥ, tasm─dahaṁ
d┤paṁkareṇa tath─gatena vy─kṛta- bhaviṣyasi
tvaṁ m─ṇava an─gate'dhvani ś─kyamunirn─ma
tath─gato'rhan samyaksaṁbuddha| tatkasya
hetoḥ ? tath─gata iti subh┗te bh┗tatathat─y─
etadadhivacanam| tath─gata iti subh┗te
anutp─dadharmat─y─ etadadhivacanam|
tath─gata iti subh┗te
dharmocchedasyaitadadhivacanam| tath─gata
iti subh┗te
atyant─nutpannasyaitadadhivacanam| tatkasya
hetoḥ ? eṣa subh┗te anutp─do yaḥ param─rthaḥ|
yaḥ kaścitsubh┗te evaṁ
vadet-tath─gaten─rhat─ samyaksaṁbuddhena
anuttar─ samyaksaṁbodhirabhisaṁbuddheti, sa
vitathaṁ vadet| abhy─cakṣ┤ta m─ṁ sa subh┗te
asatodgṛh┤tena| tatkasya hetoḥ- ? n─sti
subh┗te sa kaściddharmo yastath─gatena
anuttar─ṁ samyaksaṁbodhimabhisaṁbuddhaḥ|
yaśca subh┗te tath─gatena
dharmo'bhisaṁbuddho deśito v─ tatra na
satyaṁ na mṛṣ─| tasm─ttath─gato
bh─ṣate-sarvadharm─ buddhadharm─ iti|
tatkasya hetoḥ ? sarvadharm─ iti subh┗te
adharm─stath─gatena bh─ṣit─ḥ| tasm─ducyante
sarvadharm─ buddhadharm─ iti||
tadyath─pi n─ma subh┗te puruṣo
bhavedupetak─yo mah─k─yaḥ ? ─yuṣm─n
subh┗tir─ha- yo'sau bhagavaṁstath─gatena
puruṣo bh─ṣita upetak─yo mah─k─ya iti,
ak─yaḥ sa bhagavaṁstath─gatena bh─ṣitaḥ|
tenocyate upetak─yo mah─k─ya iti||
bhagav─n─ha -evametatsubh┗te| yo bodhisattva
evaṁ vadet-ahaṁ sattv─n
parinirv─payiṣy─miti, na sa bodhisattva iti
vaktavyaḥ| tatkasya hetoḥ ? asti subh┗te sa
kaściddharmo yo bodhisattvo n─ma ?
subh┗tir─ha-no h┤daṁ bhagavan| n─sti sa
kaściddharmo yo bodhisattvo n─ma|
bhagav─n─ha- sattv─ḥ sattv─ iti subh┗te
asattv─ste tath─gatena bh─ṣit─ḥ, tenocyante
sattv─ iti| tasm─ttath─gato
bh─ṣate-nir─tm─naḥ sarvadharm─ nirj┤v─
niṣpoṣ─ niṣpudgal─ḥ sarvadharm─ iti||
yaḥ subh┗te bodhisattva evaṁ vadet- ahaṁ
kṣetravy┗h─nniṣp─dayiṣy─m┤ti, sa vitathaṁ
vadet| tatkasya hetoḥ ? kṣetravy┗h─ḥ
kṣetravy┗h─ iti subh┗te avy┗h─ste
tath─gatena bh─ṣit─ḥ| tenocyante kṣetravy┗h─
iti||
yaḥ subh┗te bodhisattvo nir─tm─no dharm─
nir─tm─no dharm─ ityadhimucyate,
tath─gaten─rhat─ samyaksaṁbuddhena
bodhisattvo mah─sattva ity─khy─taḥ||17||
bhagav─n─ha-tatkiṁ manyase
subh┗te-saṁvidyate tath─gatasya m─ṁsacakṣuḥ
? subh┗tir─ha- evametadbhagavan, saṁvidyate
tath─gatasya m─ṁsacakṣuḥ| bhagav─n─ha-tatkiṁ
manyase subh┗te saṁvidyate tath─gatasya
divyaṁ cakṣuḥ ?
subh┗tir─ha-evametadbhagavan, saṁvidyate
tath─gatasya divyaṁ cakṣuḥ|
bhagav─n─ha-tatkiṁ manyase subh┗te
saṁvidyate tath─gatasya prajñ─cakṣuḥ ?
subh┗tir─ha-evametadbhagavan, saṁvidyate
tath─gatasya prajñ─cakṣuḥ|
bhagav─n─ha-tatkiṁ manyase subh┗te
saṁvidyate tath─gatasya dharmacakṣuḥ ?
subh┗tir─ha-evametadbhagavan, saṁvidyate
tath─gatasya dharmacakṣuḥ| bhagav─n─ha-
tatkiṁ manyase subh┗te saṁvidyate
tath─gatasya buddhacakṣuḥ ?
subh┗tir─ha-evametadbhagavan, saṁvidyate
tath─gata buddhacakṣuḥ|
bhagav─n─ha-tatkiṁ manyase subh┗te y─vantyo
gaṅg─y─ṁ mah─nady─ṁ v─luk─ḥ, api nu t─
v─luk─stath─gatena bh─ṣit─ḥ ?
subh┗tir─ha-evametadbhagavan, evametat
sugata| bh─ṣit─stath─gatena v─luk─ḥ|
bhagav─n─ha-tatkiṁ manyase subh┗te y─vatyo
gaṅg─y─ṁ mah─nady─ṁ v─luk─ḥ, t─vatya eva
gaṅg─nadyo bhaveyuḥ, t─su v─ v─luk─ḥ,
t─vantaśca lokadh─tavo bhaveyuḥ,
kaccidbahavaste lokadh─tavo bhaveyuḥ ?
subh┗tir─ha-evametadbhagavan, evametat
sugata| bahavaste lokadh─tavo bhaveyuḥ|
bhagav─n─ha-y─vantaḥ subh┗te teṣu
lokadh─tuṣu sattv─ḥ, teṣ─mahaṁ n─n─bh─v─ṁ
cittadh─r─ṁ praj─n─mi| tatkasya hetoḥ ?
cittadh─r─ cittadh─reti subh┗te adh─raiṣ─
tath─gatena bh─ṣit─, tenocyate cittadh─reti|
tatkasya hetoḥ ? at┤taṁ subh┗te cittaṁ
nopalabhyate| an─gataṁ cittaṁ nopalabhyate|
pratyutpannaṁ cittaṁ nopalabhyate||18||
tatkiṁ manyase subh┗te yaḥ kaścitkulaputro
v─ kuladuhit─ v─ imaṁ tris─hasramah─s─hasraṁ
lokadh─tuṁ saptaratnaparip┗rṇaṁ kṛtv─
tath─gatebhyo'rhadbhayaḥ samyaksaṁbuddhebhyo
d─naṁ dady─t, api nu sa kulaputro v─
kuladuhit─ v─ tatonid─naṁ bahu puṇyaskandhaṁ
prasunuy─t ? subh┗tir─ha- bahu bhagavan,
bahu sugata| bhagav─n─ha-evametatsubh┗te,
evametat| bahu sa kulaputro v─ kuladuhit─ v─
tatonid─naṁ puṇyaskandhaṁ
prasunuy─daprameyamasaṁkhyeyam| tatkasya
hetoḥ ? puṇyaskandhaḥ puṇyaskandha iti
subh┗te askandhaḥ sa tath─gatena bh─ṣitaḥ|
tenocyate puṇyaskandha iti| sacet punaḥ
subh┗te puṇyaskandho'bhaviṣyat, na
tath─gato'bh─ṣiṣyat puṇyaskandhaḥ
puṇyaskandha iti||19||
tatkiṁ manyase subh┗te r┗pak─yapariniṣpatty─
tath─gato draṣṭavyaḥ ? subh┗tir─ha-no h┤daṁ
bhagavan| na r┗pak─yapariniṣpatty─ tath─gato
draṣṭavyaḥ| tatkasya hetoḥ ?
r┗pak─yapariniṣpatt┤
r┗pak─yapariniṣpattiriti bhagavan
apariniṣpattireṣ─ tath─gatena bh─ṣit─|
tenocyate r┗pak─yapariniṣpattiriti||
bhagav─n─ha- tatkiṁ manyase subh┗te
lakṣaṇasaṁpad─ tath─gato draṣṭavyaḥ ?
subh┗tir─ha-no h┤daṁ bhagav─n| na
lakṣaṇasaṁpad─ tath─gato draṣṭavyaḥ|
tatkasya hetoḥ ? yaiṣ─ bhagavan
lakṣaṇasaṁpattath─gatena bh─ṣit─,
alakṣaṇasaṁpadeṣ─ tath─gatena bh─ṣit─|
tenocyate lakṣaṇasaṁpaditi||20||
bhagav─n─ha- tatkiṁ manyase subh┗te api nu
tath─gatasyaivaṁ bhavati-may─ dharmo deśita
iti ? subh┗tir─ha-no h┤daṁ bhagavan
tath─gatasyaivaṁ bhavati-may─ dharmo deśita
iti| bhagav─n─ha-yaḥ subh┗te evaṁ vadet-
tath─gatena dharmo deśita iti, sa vitathaṁ
vadet| abhy─cakṣ┤ta m─ṁ sa subh┗te
asatodgṛh┤tena| tatkasya hetoḥ ?
dharmadeśan─ dharmadeśaneti subh┗te n─sti sa
kaściddharmo yo dharmadeśan─
n─mopalabhyate||
evamukte ─yuṣm─n
subh┗tirbhagavantametadavocat-asti bhagavan
kecitsattv─ bhaviṣyantyan─gate'dhvani
paścime k─le paścime samaye paścim─y─ṁ
pañcaśaty─ṁ saddharmavipralope vartam─ne, ya
im─nevaṁr┗p─n dharm─n śrutv─
abhiśraddh─syanti| bhagav─n─ha- na te
subh┗te sattv─ n─sattv─ḥ| tatkasya hetoḥ ?
sattv─ḥ sattv─ iti subh┗te sarve te subh┗te
asattv─stath─gatena bh─ṣit─ḥ| tenocyante
sattv─ iti||21||
tatkiṁ manyase subh┗te-api nu asti sa
kaściddharmaḥ, yastath─gaten─nuttar─ṁ
samyaksaṁbodhimabhisaṁbuddhaḥ ? ─yuṣm─n
subh┗tir─ha-no h┤daṁ bhagavan| n─sti sa
bhagavan kaściddharmo yastath─gaten─nuttar─ṁ
samyaksaṁbodhimabhisaṁbuddhaḥ|
bhagav─n─ha-evametatsubh┗te, evametat|
aṇurapi tatra dharmo na saṁvidyate
nopalabhyate| tenocyate anuttar─
samyaksaṁbodhiriti||22||
api tu khalu punaḥ subh┗te samaḥ sa dharmo
na tatra kaścidviṣamaḥ| tenocyate anuttar─
samyaksaṁbodhiriti| nir─tmatvena
niḥsattvatvena nirj┤vatvena niṣpudgalatvena
sam─ s─ anuttar─ samyaksaṁbodhiḥ sarvaiḥ
kuśalairdharmairabhisaṁbudhyate| tatkasya
hetoḥ ? kuśal─ dharm─ḥ kuśal─ dharm─ iti
subh┗te adharm─ścaiva te tath─gatena
bh─ṣit─ḥ| tenocyante kuśal─ dharm─ iti||23||
yaśca khalu punaḥ subhute str┤ v─ puruṣo v─
y─vantastris─hasramah─s─hasre lokadh─tau
sumeravaḥ parvatar─j─naḥ, t─vato r─ś┤n
sapt─n─ṁ ratn─n─mabhisaṁhṛtya
tath─gatebhyo'rhadbhayaḥ samyaksaṁbuddhebhyo
d─naṁ dady─t, yaśca kulaputro v─ kuladuhit─
v─ itaḥ prajñ─p─ramit─y─
dharmapary─y─dantaśaścatuṣp─dik─mapi
g─th─mudgṛhya parebhyo deśayet, asya subh┗te
puṇyaskandhasya asau paurvakaḥ puṇyaskandhaḥ
śatatam┤mapi kal─ṁ nopaiti,
y─vadupaniṣadamapi na kṣamate||24||
tatkiṁ manyase subh┗te-api nu
tath─gatasyaivaṁ bhavati-may─ sattv─ḥ
parimocit─ iti? na khalu punaḥ subh┗te evaṁ
draṣṭavyam| tatkasya hetoḥ ? n─sti subh┗te
kaścitsattvo yastath─gatena parimocitaḥ|
yadi punaḥ subh┗te
kaścitsattvo'bhaviṣyadyastath─gatena
parimocitaḥ sy─t, sa eva
tath─gatasy─tmagr─ho'bhaviṣyat, sattvagr─ho
j┤vagr─haḥ pudgalagr─ho'bhaviṣyat| ─tmagr─ha
iti subh┗te agr─ha eṣa tath─gatena bh─ṣitaḥ|
sa ca b─lapṛthagjanairudgṛh┤taḥ|
b─lapṛthagjan─ iti subh┗te ajan─ eva te
tath─gatena bh─ṣit─ḥ| tenocyante
b─lapṛthagjan─ iti||25||
tatkiṁ manyase subh┗te-lakṣaṇasaṁpad─
tath─gato draṣṭavyaḥ ? subh┗tir─ha-no h┤daṁ
bhagavan| yath─haṁ bhagavato
bh─ṣitasy─rtham─j─n─mi, na lakṣaṇasaṁpad─
tath─gato draṣṭavyaḥ| bhagav─n─ha-s─dhu
s─dhu subh┗te, evametatsubh┗te,
evametadyath─ vadasi| na lakṣaṇasaṁpad─
tath─gato draṣṭavyaḥ| tatkasya hetoḥ ?
sacetpunaḥ subh┗te lakṣaṇasaṁpad─ tath─gato
draṣṭavyo'bhaviṣyat, r─j─pi cakravart┤
tath─gato'bhaviṣyat| tasm─nna lakṣaṇasaṁpad─
tath─gato draṣṭavyaḥ| ─yuṣm─n
subhutirbhagavantametadavocat-yath─haṁ
bhagavato bh─ṣitasy─rtham─j─n─mi, na
lakṣaṇasaṁpad─ tath─gato draṣṭavyaḥ||
atha khalu bhagav─ṁstasy─ṁ vel─y─mime g─the
abh─ṣata-
ye m─ṁ r┗peṇa c─dr─kṣurye m─ṁ ghoṣeṇa
c─nvaguḥ|
mithy─prah─ṇaprasṛt─ na m─ṁ drakṣyanti te
jan─ḥ||1||
dharmato buddho draṣṭavyo dharmak─y─ hi
n─yak─ḥ|
dharmat─ ca na vijñey─ na s─ śaky─
vij─nitum||2||26||
tatkiṁ manyase subh┗te lakṣaṇasaṁpad─
tath─gatena anuttar─
samyaksaṁbodhirabhisaṁbuddh─? na khalu
punaste subh┗te evaṁ draṣṭavyam| tatkasya
hetoḥ ? na hi subh┗te lakṣaṇasaṁpad─
tath─gatena anuttar─
samyaksaṁbodhirabhisaṁbuddh─ sy─t| na khalu
punaste subh┗te kaścidevaṁ
vadet-bodhisattvay─nasaṁprasthitaiḥ
kasyaciddharmasya vin─śaḥ prajñaptaḥ ucchedo
veti| na khalu punaste subh┗te evaṁ
draṣṭavyam| tatkasya hetoḥ ? na
bodhisattvay─nasaṁprasthitaiḥ
kasyaciddharmasya vin─śaḥ prajñapto
nocchedaḥ||27||
yaśca khalu punaḥ subh┗te kulaputro v─
kuladuhit─ v─
gaṅg─nad┤v─luk─sam─llokadh─t┗n
saptaratnaparip┗rṇaṁ kṛtv─
tath─gatebhyo'rhadbhayaḥ samyaksaṁbuddhebhyo
d─naṁ dady─t, yaśca bodhisattvo
nir─tmakeṣvanutpattikeṣu dharmeṣu kṣ─ntiṁ
pratilabhate, ayameva tatonid─naṁ bahutaraṁ
puṇyaskandhaṁ prasavedaprameyamasaṁkhyeyam|
na khalu punaḥ subh┗te bodhisattvena
mah─sattvena puṇyaskandhaḥ parigrah┤tavyaḥ|
─yuṣm─n subh┗tir─ha- nanu bhagavan
bodhisattvena puṇyaskandhaḥ parigrah┤tavyaḥ
? bhagav─n─ha-parigrah┤tavyaḥ subh┗te no
grah┤tavyaḥ| tenocyate parigrah┤tavya
iti||28||
api tu khalu punaḥ subh┗te yaḥ kaścidevaṁ
vadet-tath─gato gacchati v─ ─gacchati v─
tiṣṭhati v─ niṣ┤dati v─, śayy─ṁ v─
kalpayati, na me subh┗te (sa)
bh─ṣitasy─rtham─j─n─ti| tatkasya hetoḥ ?
tath─gata iti subh┗te ucyate na kvacidgato
na kutaścid─gataḥ| tenocyate tath─gato'rhan
samyaksaṁbuddha iti||29||
yaśca khalu punaḥ subh┗te kulaputro v─
kuladuhit─ v─ y─vanti tris─hasramah─s─hasre
lokadh─tau pṛthiv┤raj─ṁsi, t─vat─ṁ
lokadh─t┗n─mevaṁr┗paṁ maṣiṁ kury─t
y─vadevamasaṁkhyeyena v┤ryeṇa tadyath─pi
n─ma param─ṇusaṁcayaḥ, tatkiṁ manyase
subh┗te-api nu bahuḥ sa param─ṇusaṁcayo
bhavet ? subh┗tir─ha-evametadbhagavan,
evametatsugata| bahuḥ sa param─ṇusaṁcayo
bhavet| tatkasya hetoḥ ? sacedbhagavan bahuḥ
param─ṇusaṁcayo'bhaviṣyat, na
bhagav─navakṣyat-param─ṇusaṁcaya iti|
tatkasya hetoḥ ? yo'sau bhagavan
param─ṇusaṁcayastath─gatena bh─ṣitaḥ,
asaṁcayaḥ sa tath─gatena bh─ṣitaḥ| tenocyate
param─ṇusaṁcaya iti| yaśca tath─gatena
bh─ṣitastris─hasramah─s─hasro lokadh─turiti,
adh─tuḥ sa tath─gatena bh─ṣitaḥ| tenocyate
tris─hasramah─s─hasro lokadh─turiti|
tatkasya hetoḥ ? sacedbhagavan
lokadh─turabhaviṣyat, sa eva
piṇḍagr─ho'bhaviṣyat| yaścaiva
piṇḍagr─hastath─gatena bh─ṣitaḥ, agr─haḥ sa
tath─gatena bh─ṣitaḥ| tenocyate piṇḍagr─ha
iti| bhagav─n─ha- piṇḍagr─haścaiva subh┗te
avyavah─ro'nabhil─pyaḥ| na sa dharmo
n─dharmaḥ| sa ca
b─lapṛthagjanairudgṛh┤taḥ||30||
tatkasya hetoḥ ? yo hi kaścitsubh┗te evaṁ
vadet-─tmadṛṣṭistath─gatena bh─ṣit─,
sattvadṛṣṭirj┤vadṛṣṭiḥ
pudgaladṛṣṭistath─gatena bh─ṣit─, api nu sa
subh┗te samyagvadam─no vadet ?
subh┗tir─ha-no h┤daṁ bhagavan, no h┤daṁ
sugata, na samyagvadam─no vadet| tatkasya
hetoḥ ? y─ s─ bhagavan ─tmadṛṣṭistath─gatena
bh─ṣit─, adṛṣṭiḥ s─ tath─gatena bh─ṣit─|
tenocyate ─tmadṛṣṭiriti||
bhagav─n─ha-evaṁ hi subh┗te
bodhisattvay─nasaṁprasthitena sarvadharm─
jñ─tavy─ draṣṭavy─ adhimoktavy─ḥ| tath─ca
jñ─tavy─ draṣṭavy─ adhimoktavy─ḥ, yath─ na
dharmasaṁjñ─y─mapi
pratyupatiṣṭhenn─dharmasaṁjñ─y─m| tatkasya
hetoḥ ? dharmasaṁjñ─ dharmasaṁjñeti subh┗te
asaṁjñaiṣ─ tath─gatena bh─ṣit─| tenocyate
dharmasaṁjñeti||31||
yaśca khalu punaḥ subh┗te bodhisattvo
mah─sattvo'pramey─nasaṁkhyey─ṁllokadh─t┗n
saptaratnaparip┗rṇaṁ kṛtv─
tath─gatebhyo'rhadbhayaḥ samyaksaṁbuddhebhyo
d─naṁ dady─t, yaśca kulaputro v─ kuladuhit─
v─ itaḥ prajñ─p─ramit─y─
dharmapary─y─dantaśaścatuṣp─dik─mapi
g─th─mudgṛhya dh─rayeddeśayedv─cayet
paryav─pnuy─t, parebhyaśca vistareṇa
saṁprak─śayet, ayameva tatonid─naṁ bahutaraṁ
puṇyaskandhaṁ
prasunuy─daprameyamasaṁkhyeyam| kathaṁ ca
saṁprak─śayet ? tadyath─k─śe-
t─rak─ timiraṁ d┤po m─y─vaśy─ya budbudam|
svapnaṁ ca vidyudabhraṁ ca evaṁ draṣṭavya
saṁskṛtam||
tath─ prak─śayet, tenocyate
saṁprak─śayediti||
idamavocadbhagav─n ─ttaman─ḥ|
sthavirasubh┗tiste ca
bhikṣubhikṣuṇyup─sakop─sik─ste ca
bodhisattv─ḥ sadevam─nuṣ─suragandharvaśca
loko bhagavato bh─ṣitamabhyanandanniti||32||
||─ryavajracchedik─ bhagavat┤ prajñ─p─ramit─
sam─pt─||
�犢慥超腺�prajñ─p─ramita-hṛdayam s┗tra Vajracchedika Prajna Paramita (爺廓悶)
署胡将蓴哂査 伉将廣盾 痩功圄墅坿送竃 伉來俐隔寄祇伏-廉嗄芝-膨寄兆广-凍儺利
湖仍艇恵諒云嫋。